Ø

Prolog til Kosmopolis

2011-11-30T12:16:00.004+01:00

På oppfordring postar eg her den prologen eg skreiv som notat i går medan eg bladde meg gjennom Cornelius Jakhelln si nye diktsamling Kosmopolis, og som blei framført i kveldinga på det fine antikvariatet Cappelens Forslag:

Det startar som ein frigjeringsinvasjon,
Dei feltgråe dikti bryt bølgjone,
Heiter det
Og dei stig opp frå Atlantis.
Dikta skal blåse austover, mot himmelen over Berlin,
Heiter det.
Og diktet stiller seg på denne måten over alle personar,
Og utanfor tida
Og likevel finst det eit sjølv der
Og det vil ha vernet frå ein engel, seier det, eller ei kvinne med vengjer,
Vert personleg med eitt.
Og så fortel det om ein barndom i bomberom,
Og med eitt ser sjølvet ut til å vere stort som eit imperium,
Der sola aldri går ned,
Og dette sjølvet manar seg sjølv fram,
Vil vere noko for lesaren, kanskje meir enn lesaren er førebudd på.
Eg bur her fordi eg skal skriva myten om Kosmoplois for deg,
Seier det.
Eg skal skriva Europa i Kosmopolis for deg, seier det.
Myten om Tyskland, nemner det, dette sjølvet som snakkar, før
Sjølvet blir mindre igjen,
Manar seg sjølv mindre,
Og beveger seg frå Berlin til Norge
og påkallar ein død,
Hentar Olav Aukrust opp frå ei ukjend grav,
Let Olav Aukrust snakke gjennom seg,
Som i sin tur påkallar det norrøne,
Som let det norrøne, det nye norrøne som han kallar det,
Snakke gjennom seg.
Og sjølva i desse dikta let stadig andre snakke gjennom seg,
Let seg besette av andre,
Og sjølvet i stemma hevdar at han ikkje lenger er seg sjølv,
Kven det no er,
Han kjem ikkje frå Vågsbygd meir, seier han,
Men frå dei norske utbygdene i vest i millomalderen,
Og dette sjølvet ottast, seier det, at menneski det ser i kvardagen
Ikkje er nok til eit dikt,
Men innser at det må ta feil,
Diktet motbeviser seg sjølv, kunne ein seie,
Og sjølvet i dikta manar seg stort og manar seg smått,
Europeisk og personleg, mytisk og privat,
Historisk og lokal,
Men aldri lokalhistorisk.
Det var mor mi som gjorde meg til menneske,
Ikkje dei som kalla meg albino og jøde,
Blir det sagt,
Og denne lesaren tenkjer at det som møtest her
Er krefter som kjemper mot kvarandre,
At det som møtest er eit, eitt komma femm, eitt komma sju, to eller fleire sjølv
Som manar seg sjølv eller kvarandre fram i eitt og same dikt,
Som formar seg sjølv i språk,
Men som ikkje er språk,
At språket er klede som dei tek på seg,
Men dei blir på sett og vis desse kleda
På same måten som at det å kle seg,
Eller kle seg naken, også er eige språk,
Med sine eigne reglar.
Vere ortodoks med hatt og skjegg,
Som det heiter seinare i diktet,
Er også eit språk,
Noko å vere
Og samtidig vere i,
På same måten som dei ulike språka
I dei ulike dikta i denne boka
Har mindre til felles
Enn dei 14 siste folka du møtte på trikken,
Som når alt kjem til alt var ein og same person,
Og ingen av dei var Cornelius Jakhelln.

Eg skal vera jøde, innbilt ikkje sann,
Seier sjølvet i diktet,
Men med litt skjelv i stemma,
For kva tyder eg, kva tyder skal, kva tyder vera, kva tyder jøde,
Kva tyder innbilt,
Kva tyder ikkje,
Kva tyder sann
I dette diktet,
Eller i det heile tatt,
Anna enn det det er,
Til ei kvar tid
For desse orda
Å bli ytra
Og få selskap av kvarandre,
Anna tyding enn dei tankane ordet har
I det poeten dukkar opp i baren
Og ber dei bli med på diktet
Og dei ser alle dei andre
Som òg skal vere med.

Ei stemme som kallar seg Sturmgeist
Snakkar ein stad om si vertsorganisme
Cornelius Jakhelln.
Dessse dikta snakkar om eit biologisk system:
Som si første årsak hev diktet eit biologisk system, Cornelius Jakhelln,
Heiter det,
På den same måten som ein religiøs filosofi
Som prøver å forklare det biologiske mangfaldet i verda rundt seg
Utan å gi slepp på konseptet om Gud,
Som ei første årsak – noko bakanforliggande, som ein ikkje kan sjå –
Prøver dette diktet å forklare mangfaldet i
Poesien rundt seg
Utan å gi slepp på konseptet Cornelius Jakhelln

Men ein ikkje-filosofisk lesar
Kunne finne på å seie
Som Fernando Pessoas naturpoet Alberto Caeiro:
Eg trur ikkje på Gud for eg har aldri sett han.

Eller som det skeptiske diktet kunne seie:
Eg trur ikkje på Cornelius Jakhelln for eg har aldri sett han

Om han ville at eg skulle tru på han,
Ville han heilt sikkert kome og snakke med meg,
Han ville kome inn døra
Og seie, Her er eg!

Men det gjer han, faktisk,
Cornelius Jakhelln

Tiago's Tattoo, Revisited

2011-11-24T11:25:00.012+01:00

This is – at least it feels like – a long time ago: I wanted to follow up on my translation of my friend Tiago's tattoo, so to speak, the "Last Poem" of Fernando Pessoa's heteronym Alberto Caeiro. I'm currently in the last stages of revising the translation of the whole book of Caeiro's poetry, which is supposed to come out in Norway in March. This is in many ways very simple poetry, but it's also one that has its own unique challenges for a translator.

But first, just to make this post worthwhile, a new excerpt from the translation:

Ah, dei vil ha eit lys betre enn sola!
Dei vil ha enger grønare enn desse!
Dei vil ha blomstrar vakrare enn dei eg ser!
For meg er denne sola, desse engene, desse blomstrane nok
Men om dei ein gong ikkje skulle vere nok,
Ville eg ha ei sol meir sol enn sola,
Ville eg ha enger meir enger enn desse engene,
Ville eg ha blomstrar meir desse blomstrane enn desse blomstrane –
Alt meir ideelt enn det er på same måte og same vis!
Den tingen der borte ville eg ha meir der borte enn der borte!
Ja, eg gret frå tid til annan over den perfekte kroppen som ikkje eksisterer.
Men den perfekte kroppen er den kroppaste kroppen som går an,
Og resten er draumar som menneska har,
Nærsynet til ein svaksynt,
Ein som ikkje kan stå sitt ønske om å sitte.
Heile kristendommen er ein draum om stolar.

English translation, by Richard Zenith:

Ah! They want a light that's better than the sun's!
They want meadows that are greener than these!
They want flowers more beautiful that these which I see!
For me this sun, these meadows and these flowers are enough.
But if they weren't enough,
What I would want is a sun more sun than the sun,
Meadows more meadows than these meadows,
Flowers more these flowers than these flowers –
Everything more ideal than it is, in the same way and same manner!
That thing over there more there than it is!
Yes, sometimes I weep for the perfect body that doesn't exist.
But the perfect body is the body that's the most body of all,
And the rest is the dreams of men,
The myopia of those who see little,
And the desire to sit by those who don't know how to stand.
All of Christianity is a dream of chairs.

-------
And about the "Last Poem":

Tiago’s tattoo, eit foto av ø på Flickr.

In my original post I commented on the fact that the Tiago's tattooed version used another transcription of the last line than my Portuguese edition. Tiago replies that the original manuscript really is very ambiguous, and he's right.

Here's the manuscript page:

And here's the last line, with one word added, that could either be "antes" [before] or "ainda" [still]:

Fiz sinal de gostar de o ver antes/ainda: mais nada.

My version of the "last poem" has changed a little bit since my original blogging. It now reads:

Det er kanskje den siste dagen i livet mitt.
Eg helste sola, løfta den høgre handa,
Men eg helste henne ikkje for å seie farvel.
Eg viste at eg var glad for å ha sett henne, ikkje meir.

Was passiert eigentlich hier?

2011-10-13T18:08:00.001+02:00

Was passiert eigentlich hier?, eit foto av ø på Flickr.

Innedag

2011-09-19T19:16:00.001+02:00

Innedag, eit foto av ø på Flickr.

DYSMORPHISMENS SYGELIGE NATUR

2011-06-29T00:56:00.014+02:00

Fangst frå Bokbyen i Fjærland i år:

Tilleggs-Bemærkninger har jeg kaldt dette Foredrag for at betegne, at jeg ønsker det betragtet som et Supplement til min lille Bog, jeg udgav for et Aars Tid siden: »Smitsomme Sindslidelser før og nu med særligt Henblik på de nyere Kunstretninger.« […] I denne gjorde jeg mig til Talsmand for den Opfattelse, at visse Strømninger indenfor den moderne, såkaldte expressionistiske Kunst, der var særligt karakteriserede ved Fremstilling av Vrængebilleder, og som jeg foreslog at sammenfatte under Navnet Dysmorphisme, skyldtes en doktrinært begrundet Flugt fra Naturen, foretaget med så fanatisk en Voldsomhed, at den skød over Maalet og endte i det psychopathiske. Kunstværkerne fik herved et stempel, der virkede frastødende, forfærdende og uforståeligt på alle dem, der ikke var klare over, at de her stod lige over for sygelige Aandsprodukter.

Carl Jul Salomonsen:
Dysmorphismens sygelige natur.
En ny tydning - Bolschevikkunst - dadaistisk- poesi - tungetale.
Levin & Munksgaards Forlag, København 1920
(med blyantteikningar i margen av ein lesar som ser ut til å ha vore langt meir inspirert av sjølve kunsten enn av dei vektige innveningane mot han)

Eit anna nydeleg funn var denne:

Ludovico Vicentino (meir kjent som Ludovico degli Arrighi):
La Operina

(Lærebok i handskrift, frå 1522, i opptrykk av Den grafiske Højskole, København 1959).

Nokre høgdepunkt frå Litteraturfestivalen på Lillehammer 2011

2011-05-31T14:40:00.009+02:00

Tiago’s tattoo

2011-04-24T13:38:00.008+02:00

Tiago’s tattoo, eit foto av ø på Flickr.

Tiago’s tattoo: «Last Poem» by Fernando Pessoa’s heteronym Alberto Caeiro, whose poems I'm right now working on translating into Norwegian. It reads:

É talvez o último dia da minha vida.
Saudei o sol, levantando a mão direita,
Mas não o saudei, dizendo-lhe adeus,
Fiz sinal de gostar de o ver antes: mais nada.

------

This could be the last day of my life.
I greeted the sun by raising my right hand,
But I didn't really greet it or say good-bye, either.
I just showed I still like seeing it, thats's all.

(translated by Chris Daniels)

-----

Dette er kanskje den siste dagen i livet mitt.
Eg helste sola, løfta den høgre handa,
Men det var ikkje ei helsing og ikkje eit farvel.
Eg viste at eg var glad for å ha sett henne: ikkje meir.

(mi gjendikting, foreløpig versjon)

----

Fun fact: Tiago has the variant «antes» (before) as the last word before the colon, while new editions of Caeiro’s work now has the word «ainda» (still). Richard Zenith doesn't even list the variant «antes», pointing to the likelihood that it's regarded as a mistake in the original transcription, that has now been corrected. But Tiago prefers the «antes», and I have used it for the basis of this translation, as a tribute (though not sure if I'll use it in the book ...).

Fernsehturmfinsternis

2011-04-23T22:10:00.003+02:00

Fernsehturmfinsternis, eit foto av ø på Flickr.

Ettermiddagskaffien

2011-04-22T15:52:00.001+02:00

Ettermiddagskaffien, eit foto av ø på Flickr.

Berlinpåske. Kaffi, balkong, bøker, hefeweizen.

I Bergen! Utsikta frå Vagant-kontoret

2011-03-30T17:16:00.001+02:00

I Bergen! Utsikta frå Vagant-kontoret, eit foto av ø på Flickr.

Laurdagsjobbing

2011-03-26T16:56:00.003+01:00

Lørdagsjobbing, eit foto av ø på Flickr.

Andreas Töpfer: Schreibheften

2011-03-08T17:04:00.030+01:00

Literature magazine Vagant presents three wonderful e-books for free download: Andreas Töpfers Schreibheften (The Grey Book, The Green Book & The Pink Book). If you're reading this on your computer, head right on to Vagant's website.

If you're reading on an iPad or iPhone, or if you have a grudge aigainst Flash, I recommend grabbing the pdfs directly, and viewing them in a pdf-veiwer, like Apple's iBooks. Here are the direct links:

Pink Book | Green Book | Grey Book

See also Andreas Töpfer's blog. And the cover of Vagant 1/2011, illustrated by Töpfer (click to view in hi res – recommended!):

Pessoa og Crowleys litterære falskneri

2011-03-06T19:41:00.014+01:00

Eg var ikkje klar over at det allereie for åtte år sidan (eller for den del at det var åtte år sidan sist eg var i Lisboa! Altfor lenge) kom ut ei bok i Portugal som samla korrespondansen mellom Fernando Pessoa og Aleister Crowley, men det blei eg klar over då eg kom til Lisboa for ei god veke sidan. Eg hadde ikkje følgt med. I fjor kom det ei ny utgåve av boka på det respekterte forlaget Assiro & Alvim. Med eit uttrykk som passar til temaet: kva i helvete er eigentleg dette?

Om lag halvparten av boka med tittelen Encontro Magick består av korrespondansen som Pessoa og Crowley hadde i åra 1929-1931, før og etter Crowley oppsøkte Pessoa i Lisboa i september 1930. Resten består av den uferdige kriminalromanen som Pessoa skreiv i kjølvatnet av skandalen som etterkvart oppstod, med tittelen A boca do Inferno (Munnen til Helvete).

Møtet mellom Pessoa og Crowley må vere eit av dei mest absurde møta i litteraturhistoria. Det startar med at Pessoa skriv til Crowleys Mandrake Press i november 1929 for å bestille eit abonnement på The Confessions of Aleister Crowley i seks bind. «I subscribed to the publication, though it was a costly one,» skriv den ikkje særleg velståande diktaren seinare. I eit brev der han unnskyldar ei litt sein betaling av det første bindet legg han til at han har funne ein feil i horoskopet i starten av Crowleys bok, og antyder at kanskje forlaget kunne informere Crowley om dette. Han legg til: «I am sorry to inflict upon you this purely fantastic intriusion into what is, after all, only a business letter». Ei veke seinare sender Crowley svar, med Crowleys sedvanlege opning: «Care Frater [Kjære Bror]: Do what thou wilt shall be the whole of the law». Han gir Pessoa rett, og han har tydeleg inntrykk av å ha fått kontakt med ein autoritet på området, frå eit uventa hjørne av Europa (forlagssekretæren til Crowley adresserer til dømes breva til «Lisboa. Spain.», og Pessoa skriv på eit tidspunkt litt tørt: «PS. Please ask your typist to disannex Portugal from Spain. Thanks»). Crowley spør Pessoa om å stille eit meir omfattande horoskop:

I should be very glad if you would let me have some information about my present situation.
Love is the law, love under will.
Yours fraternally,
Τὸ Μεγα Θηρίον [Dyret] 666

Pessoa lovar eit horoskop, men treng tid, seier han. I mellomtida sender han tre engelske chap-books med poesi som han har gitt på eige forlag. Crowley skriv at han synst bøkene er «remarkable», og legg til 22. desember: «I have, indeed taken the arrival of your poetry as a definite Message, which I should like to explain in person. Will you be in Lisboa for the next three months? If so, I should like to come and see you: but without telling anyone. Please let me know by return of post. 666»

Pessoa nøler to veker med å svare. Ja, han er i Lisboa, men av og til bortreist. Og kanskje må han ein tur til England. Kanskje mars ville passe betre? Og dessutan: «Apart from this, astrological reasons would counsel me to suggest March.» Mykje tyder på at brevskrivaren er litt engsteleg for besøk: Det finst ingen indikasjonar nokon annan stad på at Pessoa planla å reise til England, likevel skriv han fleire gonger om at han kanskje ikkje kan ta imot besøk fordi han muligens må til England. Crowley, på si side, oppfordrar han til å kome til London på besøk. Så, 28. august 1930 får Pessoa eit telegram, sannsynlegvis ganske overraskande:

CROWLEY ARRIVING BY ALCANTRA PLEASE MEET

Pessoa finn ut når skipet Alcantra er ventande, og møter Crowley og følgjet hans på kaia. Crowley noterer følgjande knappe beskriving i dagboka si om Pessoa: «Pessoa met us. He is a ‘nice’ man». Crowley kjem i følgje med ei tysk 19-årig jente ved namn Hanni Larissa Jaeger. I følgje dagboka installerer dei seg på eit hotell i byen, badar i havet og påkallar gudane gjennom sex og magi og narkotika. Det er eit eller anna med dette møtet som slår meg som talande: den litt tilknappa, reserverte portugisaren og den ekstroverte levemannen.

Mykje tyder også på at det ikkje er sikkert at desse to fann så mykje å snakke om når dei først møttest. Mykje av korrespondansen mellom dei medan Crowley bur i Estoril utanfor Lisboa, er beskjedar som denne, frå Crowleys kjæreste: «What happened to you? We hoped so much to see you last week.» Pessoa svarer at han er sjuk.

Ein dag skriv Crowley at kjærasten, «Miss Jaeger», etter eit hysterisk anfall som gjorde at dei blei kasta ut av hotellet, har dratt frå han. Ho skreiv ein lapp der det stod «I will be back soon», men Crowley er redd for at ho er dratt for godt. Han ber Pessoa om å ringe han. Få dagar seinare byrjar ei serie hendingar som er vanskelege å oppsummere.

27. og 28. september står det to små notisar i dagsavisa Diário de Noticias om at journalisten Augusto Ferreira Gomes har funne eit sjølvmordsbrev frå den berømte engelske forfattaren Aleister Crowley. Brevet var funne ved kanten av klippene som går under namnet Boca do Inferno, og oppå brevet låg eit sigarettetui som hadde tilhøyrt Crowley. Politiet etterforskar saka. Crowleys forlag i London skriv til Pessoa:

«We have just read in the papers of the disappearance of 666, and while I really think nothing could have happened to him, nevertheless I feel a little anxious.

Knowing that you saw some little of him in Lisbon, I would greatly appreciate it if you could tell me anything to advise me just what really happened.

People here think that he has committed suicide, but ---------»

Nokre dagar seinare står det ein stor reportasje over fire sider i vekeavisa NotÍcias Illustrado, med tittelen «O misterio da Boca do Inferno», skriven av journalisten som fann sjølvmordsbrevet, Augusto Ferreira Gomes. Artikkelen – som mellom anna inneheld intervju med Pessoa – har sterke føringar i retning av at Crowley har tatt livet av seg, det blir fortalt at om ein hoppar frå klippene akkurat der brevet blei funne, blir kroppen aldri funnen, på grunn av havstraumane som skyl alt inn i underjordiske holer.

(Forsida på vekemagasinet Notícias Illustrado 4. oktober 1930)

Korrespondansen mellom Pessoa og Crowleys forlag og Crowleys mellommann Karl Germer i Berlin, viser at Pessoa var svært involvert i å spreie nyhenda om Crowleys sjølvmord. Han sender engelske omsetjingar til London og Berlin av alt som står om saka i portugisiske aviser, og forlaget i London sender klipp frå det som står i engelsktalande media. Det viser seg at dei engelske media ikkje er særleg mottakeleg for sensasjonelle nyhende om Crowley, dei har gått lei og trur at dette er eit påfunn. Crowleys kontakt i Berlin skriv til Pessoa og vil gjerne kome i kontakt med journalisten som fann sjølvmordsbrevet, og som skreiv den store artikkelen om saka. Pessoa nøler igjen: Gomes er på reise i Frankrike, dessutan snakkar han ikkje engelsk. Grunnen til nølinga kan vi tolke oss fram til: Det var Pessoa sjølv, ikkje Gomes, som skreiv artikkelen. Etterkvart innser vi òg at «Karl Germer» som Pessoa korresponderer med i Berlin i realiteten er Crowley sjølv, som ikkje kan kommunisere med Pessoa direkte, på grunn av den portugisiske brevsensuren. Under den pågåande politietterforskinga av saka, er det ikkje usannsynleg av breva til og frå Pessoa blir opna og lesne av politiet. Ja, Pessoa advarer sjølv om sensuren («there is a Press Censorship here, and occasionally even a Postal Censorship») då Crowley på eit tidspunkt blir uforsiktig og sender eit brev direkte, der han godtar seg over oppstusset. Crowley seier til sin kumpan: «I must say I think that you have managed this pretty darn well!»

Det heile er altså ein hoax. Men kvifor ville Crowley iscenesette sitt eige sjølvmord? Ein teori går på at han ville skremme den forsvunne jenta, Hanni Jaeger, ein annan ting er at han likte å setje slike ting i scene (noko som utvilsomt er sant), men ein meir nærliggande teori er at han rett og slett gjorde det for å sleppe unna hotellrekninga som hadde hopa seg opp. Men kvifor blei Pessoa med på spøken? Han hadde utvilsamt ei viss dragning mot det skandaløse, men visse ting tyder også på at han såg eit økonomisk potensiale i det heile.

Gjennom oktober månad er det hektisk korrespondanse mellom partane. Pessoa skriv at ein engelsk detektiv har blanda seg inn og etterforskar Crowleys sjølvmord. Detektivens rapport tek etterkvart form av å skulle bli ein kriminalroman. Det blir tydeleg at denne detektiven er Pessoa sjølv, og at det er han som skal skrive romanen. Og midt oppi det heile skriv også Hanni Jaeger brev til Pessoa (muligens formulert av Crowley sjølv), der ho klagar på at det ikkje står nokon bilete av henne i avisene, berre av Crowley. «The thought that any human being should ever have doubted the fact of my virginity is merely driving me mad,» skriv ho, og legg til at ho er glad at han har teke livet av seg («I can hardly regret the death of the villain who pestered me whith his unwelcome attentions).

Etterkvart blir det likevel tydeleg at Pessoa mistar interessa for kriminalromanen sin, eller ikkje klarer å fullføre arbeidet. Han sender Crowley eit horoskop (men lovar å sende eit som er endå meir utfyllande), eigne dikt (der han mottek følgjande svar frå «Karl Germer»: «A message has been received from the Master, dated from the 11th circle of Hell, in which he says that your poem is ‘pretty bloody damn good’») og ei portugisisk omsetjing av Crowleys dikt «Hymn to Pan». Etter nokre veker blir likevel Crowley meir og meir utolmodig. 12. februar skriv han til Pessoa:

«Carissime Frater
93.
Not one keep uot of you for ages.
No novel!
No capitalist!!
No Nuffink!!
You make me seriously anxious lest your health (which delayed matters before) should have failed you. [...]»

Pessoa svarer høfleg, utan nye lovnader («No capitalist!!» viser til vage forretningsforhandlingar om å starte eit forlag i lag, og Pessoa svarer «The capitalist is exctinct [...] and it was always, as I told you here, a very vague chance»), men ønskjer han lykke til med utstillinga av bilete han skal ha i Berlin.

Crowley svarer: «Why don’t you take a week’s vacation and come and look at them? I’ve mislaid the rectified horoscope you did for me. Can you repeat it? Especially I should like a judgement: ‘Shall I ever get out of this horrible financial hole; if so, when?'». Og i neste brev prøver Crowley endå hardare å lokke Pessoa til denne byen – som også forfattaren av denne bloggen har ein viss lengt til – mellomkrigstidas Berlin: «And oh! boy! as they say in America. This is the town!»

Pessoa: «I should indeed like to go to Berlin, but at this moment it is quite impossible».

Det siste Crowley skriv til Pessoa, 29. november 1931 – bortsett frå eit seinare masseutsendt standardbrev frå ordenen hans – er òg ei bøn:

«Carissime Frater
93.
Haggis!
I had hoped you would follow up your letter of October 5. Your ‘Descent to Maelstrom’ has lasted long enough.
No rectified horoscope from you; and I do so want to know if I am going into a proper lunatic asylum – as my wife did in the middle of July. [...] I would send you a catalogue of the exhibition [...] if I had an adequate envelope. I’ll try to pawn something, and buy one!»

Men Pessoas nedstiging i malstraumen heldt fram, og han svarte aldri.

Jan Tschichold

2010-11-27T15:26:00.010+01:00

Etter at eg i haust fekk montert 40 hyllemeter med bokhylle i den beskjedne, nye leiligheita mi ved Iladalen, oppdaga eg at det var mange hòl å fylle. Det måtte gjerast noko med, tenkte eg, og har difor starta eit prosjekt med å gå omhyggeleg, men selektivt amok i antikvariat og bokhandlar. Noko av fangsten vil bli dokumentert her. Først ut er to bøker av meistertypografen Jan Tschichold. Den første er I bogens tjeneste, i dansk omsetjing, utgitt av Forening for Boghaandværk, København 1951. Eit utvalt sitat:

Smudsomslaget, der nu om stunder hører til enhver indbundet bog – ikke saa meget for læserens bekvemmeligheds skyld som for at lokke køberen til og for at beskytte det dyre bind – er en uvæsentlig del af bogen. Der er derfor lige saa lidt grund til at omtale dets fremstilling som der er grund til at omtale plakaten, der udføres til bogen. Man skal dog sørge for, at stil og farve harmonerer med bogen og bindet. Smudsomslaget er en plakat, der skal virke paa afstand. Fra dets udseende kan man slutte sig til læserens dannelsesniveau - eller i hvert fald til den mening, forlæggeren har om køberne af hans bøger. Smudsomslagene bør trykkes på det billigst mulige papir for paa den maade at tvinge køberen til at kaste det i papirkurven snarest muligt. De har ikke nogen forbindelse med bogkunsten, de hører ind under reklamen.

Den andre boka er eit spesialtrykk frå Det grafiske bibliotek, Bergen, med dei to essaya «Som voks i skaperens hender» og «Kan typografien påvirkes av den skapende kunst». Det er trykt i 1955, og er nydeleg utført. Den følgjande påskrifta fortel om opphavet:

Dei to essaya i denne boka blir også seinare å finne i samleboka som kom i 1975, året etter han døde, og som i engelsk omsetjing har tittelen The Form of the Book. (Den engelske tittelen er betre enn den tyske: Ausgewählte Aufsätze über Fragen der Gestalt des Buches und der Typographie. Men meir om det seinare.)

PLUS ULTRA - FESTSKRIFT TIL AUDUN LINDHOLM PÅ 30-ÅRSDAGEN

2010-10-08T13:52:00.008+02:00

8. oktober 2010 fyller audun lindholm 30 år. I den anledning lanseres festskriftet Plus ultra, med bidrag fra 28 forfattere, kritikere, redaktører og spilldesignere.

Lindholm er per i dag ansvarlig redaktør for tidsskriftet Vagant og driver mikroforlaget Gasspedal. Han er kritiker og en av initiativtakerne til Audiatur – Festival for ny poesi, som har vært avviklet i Bergen annet hvert år siden oppstarten i 2003. Lindholm står også bak en rekke fanziner og antologier, bl.a. Grønn kylling (arb.tittel), Audiatur – katalog for ny poesi (red. sammen med Paal Bjelke Andersen og Thomas Lundbo) og Chain Links: Borders (red. sammen med Susanne Christensen).

Festskriftet utgis med støtte av Bergen kommune. Redaksjonen har bestått av Susanne Christensen, Bernhard Ellefsen, Mazdak Shafieian, Sigurd Tenningen og Øystein Vidnes.

Medvirkende, i tillegg til redaksjonen: carl joakim gagnon, szymon golec, cesilie holck, matthijs holter, cornelius jakhelln, ero karlsen, arve kleiva, steen nepper larsen, pål norheim, erlend nødtvedt, john erik riley, juliana spahr, cathrine strøm, ole robert sunde, jørn sværen, stig sæterbakken, arild vange, audun vinger, øyvind vågnes, bendik wold, gunnar wærness, øyvind ådland, monica aasprong

Lillehammer

2010-05-28T14:52:00.009+02:00

Ei drøss andre perspektiv på litteraturen på flickr.

Sei at du køddar, Einar

2010-04-14T21:33:00.015+02:00

«Omsett poesi er som regel berre tull,» seier Einar Økland i Syn og segn nr 1/2010. Han held fram, i samtale med Agnes Ravatn:

«Eg har mista trua på det. Hmm … nei … eg vil ikkje beklage det. Det er litt juks når nokon snakkar om store utanlandske dikt, og kor mykje dei har betydd … eg trur det er ein talemåte.
– Dette var då ganske avslappande å høyre.
– Ja, det har eg sagt mange gonger: Takk og pris for at folk er så upåverkelege som dei er. Eg blei veldig slått av det i Hellas, kor utanfor eg var. Det ville tatt eit liv å kome inn i det. Det same med Kina: Ein kan vere turist og seie «der gjer dei sånn og der gjer dei sånn», men so what? Då får eg lyst til å seie sarkastiske ting om dei sjølværklærte internasjonalistane som er så opptatt av å vere unorske.»

Og eg får lyst til å seie: You must be kidding me, gamle Einar. Eit greit motspørsmål kunne kanskje vere: Finst det nokon dikt som ikkje er utanlanske? Heldigvis avsluttar han svaret med: «Men eg er ikkje imot kunnskap om verda.» Det var godt. Eg er frista til å svare: Men eg er ikkje imot kunnskap om Einar Økland.

(Tvert imot, eg hadde t.d. gode ting å seie om den førre essaysamlinga hans, i Morgenbladet)

Men her er Økland der han likar å vere, og helst berre i overført tyding: på tur.

Og eigentleg var det ikkje dette eg ville skrive om. Eg ville eigentleg berre, i god egosentrisk tradisjon, oppsummere fjorårets utgjeving av mi gjendikting av 2 dikt om modernitet, av Álvaro de Campos skråstrek Fernando Pessoa. Samlinga fekk så vidt eg kunne sjå éi avismelding, i Adresseavisen, av Fartein Horgar. Eg siterer dei gjeldande avsnitta ... :

«Hurra for Flamme Forlag som finner frem til den gode, den viktige, poesien, og som kan kunsten å presentere den på en måte som gir lyst til å forfølge forfatterskapene. […] Fernando Pessoa, Portugals nasjonalhelligdom, publiserte ikke stort mens han levde, men under sine mange pseudonymer var han likevel en fornyende kraft i Lisboas litterære liv, en viktig medspiller i det intellektuelle Europas overgang til moderniteten. I et forbilledlig essay plasserer oversetteren forfatteren i den kulturelle kontekst hvor han hører hjemme.

De to diktene som utgjør denne diktsamlingen, er skrevet under pseudonymet Álvaro de Campos. ’Triumfode’ og ’Maritim ode’ ligner hverandre, og har svært beslektede tema, men er likevel strukturelt ulike. Der det første både begynner og slutter i ekstase, starter det andre i et roligere modus, for så å bygge seg opp mot en real utblåsning. Begge er tigersprang i retning av å forene en personlig fortid, en egen eksistens, en egen individualitet, med en mytisk. Og det slår meg at den utagerende kraften, volden mot sansene, og fantasirikdommen det skjer med, bare er mulig når det utføres under pseudonym. Med en vill eksaltasjon lar dikt-jeget seg begeistre av tingene, av byens ’komplekse liv’, av ’dampskip til kais, så individuelle på dei separate ankringsplassane sine’, av poesien i ’handel og kontor’. Med et blikk for tingene og hverdagslivets skjulte liv, og komikk, om du vil, var Fernando Pessoa en av det forrige århundrets virkelige fornyere.»

Og ikkje minst: I Adresseavisa si kåring av dei beste bøkene i 2009 (ligg på nett) kom 2 dikt om modernitet på andreplass i kategorien lyrikk, etter Sarosperiodene av Kaj Skagen. Og framfor Dikt i samling av Jon Fosse. Så det så. Velsigna vere Adresseavisen, får ein seie, framleis i det egoperipetale hjørnet, i Manteuffelstrasse i Berlin, der eg akkurat no står - ja, står - og jobbar med endå fleire utanlandske dikt, fleire enn to.

Djevelfjellet

2010-03-15T15:57:00.002+01:00

Til glede for nye lesarar: Her er ein tekst om Teufelsberg i Berlin (frå Syn og Segn 2/08).

Bilda frå reportasjen er her.

Globaliseringsboka

2009-10-16T00:44:00.008+02:00

Globaliseringsboka hamna akkurat i postkassa mi her i Berlin, og det var ei glede. Eg har stått for design og illustrasjon på denne boka, og må på eigne vegner seie meg svært godt nøgd. Og teksten til Teresa Grøtan er god og interessant, ei blanding av reportasje-, essay-, debatt- og opplysingsbok. For ungdom. Men det er sikkert mange andre òg som vil ha utbytte av denne. Ei klar og hundre prosent partisk anbefaling herifrå!

Meir om boka her.

Bloggintervju

2009-09-29T17:35:00.005+02:00

«Om du har sett eit one man band ved t-banen ein stad, ein gatemusikant med både gitar og tangentbrett på magen, tromme på ryggen og munnspelstativ rundt halsen, så veit du kanskje litt om korleis eg kjenner meg av og til.»

Er dette sant? Eg veit ikkje, men det står i eit intervju med meg, på bloggen til Veslebror: Del ein er her, og del to er her. Fleire delar kjem dei nærmaste dagane, det kjem ikkje til å ta slutt.

OPPDATERING: Del tre her.

Doctorow

2009-09-13T17:02:00.003+02:00

Litt reklame. Møt Cory Doctorow på Litteraturhuset mandag 14. sept kl 13:

Og kl. 19 er det debatt

Pessoa på Tronsmo

2009-06-15T13:22:00.003+02:00

Flamme Forlag skriv følgjande, og eg stemmer i:

«Siste Flamme-arrangement før sommeren:

Vi lanserer 2 DIKT OM MODERNITET
av Álvaro de Campos, alias Fernando Pessoa

torsdag 18/6 klokka 17.00
på Tronsmo bokhandel
(Kr. Augusts gate 19).

Gjendikter Øystein Vidnes leser og foredrar
mens vi andre pimper pappvin.

Mer om boka her:
http://www.flammeforlag.no/katalog/f32

Vel møtt!»

Underskog-lenke
Facebook-lenke

Veslebror ser deg

2009-06-14T19:11:00.007+02:00

Og slik blir det norske omslaget på underteikna si omsetjing av Cory Doctorows Little Brother.
Illustrasjon: Yuko Shimizu
Design: Øystein Vidnes
Lanseringsdato er 25. august, men allereie 24. juni er det klart for ein liten smakebit, på opninga av Dei nynorske festspela. På Ivar Aasen-tunet 24. juni kl. 19.00.

«Han vil bli pult av alt»

2009-06-08T15:45:00.003+02:00

Epost-intervju med underteikna om Álvaro de Campos’ seksualitet hos Flamme Forlag.

Pessoas Vitner

2009-06-07T14:28:00.004+02:00

Eit lite intervju om Pessoa er å finne her (lenke til google-cache ... eigentleg må ein vere Morgenbladet-abonnent for å lese det.)

Og boka, ja, boka kan kjøpast HER!

Litteraturfestivalen på Lillehammer 2009

2009-06-02T14:51:00.002+02:00

er over. Nokre bilete derifrå her

Kuba Komet 60

2009-05-22T11:35:00.007+02:00

Eg har ikkje TV, men når eg ser denne får eg lyst på!

Kuba Komet blei produsert frå 1957-61, men tok visst aldri heilt av.

Prisen er sjølvsagt skamlaus (25-30 000 € seier dei).

(Via berlindesignblog.de)

Talet er to

2009-05-18T19:02:00.010+02:00

Og slik blir omslaget på Pessoa-boka.
Design: Yokoland

Det blir opplesing på Norsk litteraturfestival på Lillehammer
fredag 29. mai kl. 16.00, ved Paviljongen, Søndre park,
frå denne og frå dei andre to bøkene i den samme serien, under arrangementstittelen «Utenlandsk flamme».

-----

2 dikt om modernitet
Av Álvaro de Campos / Fernando Pessoa
Gjendikta av Øystein Vidnes
89 sider

Innhald:
Forord ved Øystein Vidnes
1. Triumfode
2. Maritim ode
Bonus: Álvaro de Campos svarar på spørsmål
Etterord ved Jon Fosse

-----

Allen Ginsberg om Fernando Pessoa

2009-04-30T15:51:00.011+02:00

Om ein god månad vil underteikna kome med eit lite bidrag til å bøte på den fundamentale mangelen på dikt av Fernando Pessoa på norsk. Bak tittelen 2 dikt om modernitet av Álvaro de Campos, på Flamme forlag skjuler det seg gjendiktingar av to lange dikt som det hasta med å få omsett til norsk før dei fekk 100-årsjubileum eller eit anna klamt påskot for å bli aktuelle (dei blir ikkje hundre år før i 2014 eller -15): «Triumfode» og «Maritim ode».

Medan vi ventar presenterer eg her ei fort-og-gale-gjendikting av Allen Ginsbergs dikt «Salutations to Fernando Pessoa», frå 1988. Kvifor? Det ser mest ut som eit nedlatande og vondskapsfullt angrep på ein død forfattar. Vi kan kanskje seie at dette diktet kan utvide forståinga vår av kva ein hyllest kan vere for noko? Det trengst, i så fall. Og parodiane på våre eigne sjølvgratulasjonar må vi skrive sjølve.

Eller noko slikt.

Her kjem det:

Helsingar til Fernando Pessoa

Kvar gong eg les Pessoa tenkjer eg
eg er betre enn han eg gjer det same som han
meir ekstravagant – han er berre frå Portugal,
eg er amerikansk viktigaste landet i verda
akkurat no slutten av det XX. hundreåret sjølv om Portugal
hadde eit stort imperium i det 15. hundreåret same kan det vere
no krympa til eit hjørne av den iberiske halvøya
medan New York tenk på New York for eksempel
sjølv om Mexico City er større er N.Y. rikare tenk på Empire State
Building for ikkje lenge sidan høgaste skyskrapar i verda –
same kan det vere eg har opplevd 61 år av det XX. hundreåret
Pessoa gjekk ned Rua do Ouro berre til 1936 [sic]
Han gjekk inn i Whitman så eg går inn i Pessoa same kva
dei seier i tillegg til at han er død ville han ikkje ha noko imot det.

Så korleis er eg betre enn Pessoa?
Kjend på 4 kontinent eg har 25 bøker på engelsk han berre 3
hans var for det meste på portugisisk, men det var ikkje hans feil -
USA er eit større land
berre 2 billionar i gjeld ei forbigåande utskeiing
Reagans skitne arbeid eit unntak i Det amerikanske hundreåret
representerer ikkje nasjonen vår som Whitman song på episk vis
men også var bekymra for i «Democratic Vistas»
Som buddhist ikkje stolt over å vere betre enn Pessoa
eg er audmjuk Pessoa var sprø det er noko heilt anna,
men sannsylegvis homse – same som Sokrates,
tenk på Michelangelo Da Vinci Shakespeare
umistelege kamerat Walt
Sant nok eg blei stempla som raud i ung alder berre ein bagatell
Vitskapen sjølv øydelegg ozonlag denne tidsalderen antistalinistar
forgiftar verda med radioaktiv antikommunisme
Kanskje eg laug litt
sjeldan på vers, berre for å verne andre sine namn og rykte
Heilt ærleg for utleverande om mor mi men meinte det godt
Nemnde Pessoa mor si? ho er interessant,
sterkt å føde sekslingar
Alberto Caeiro Álvaro de Campos Ricardo Reis Bernardo Soares & Alexander Search samtidig som
Fernando Pessoa sjølv ein klassisk seksofren
Forvirra personar ikkje så populært
utanfor det vesle landet Portugal (inntil nyleg ein politistat av andre klasse)
La meg kome til poenget eh eg har gløymt kva det var
men heilt klart gøy å samanlikne denne Ginsberg & Pessoa
som folk snakkar om i Iberia nesten ingen bøker på engelsk
i dag det største diplomatspråket utbreidd heilt til Kina
Dessutan var han ei lita reke, innrømmer det sjølv i den uendelege «Helsing til Walt Whitman»
medan eg er 1,72 på sokkelesten
litt over verdsgjennomsnittet, ikkje for å skryte,
eg snakkar alvorleg om meg & Pessoa.
Uansett han påverka aldri meg, hadde aldri lest Pessoa
før eg skreiv mitt feira «Hyl» alt gjendikta til 24 språk,
til denne dag ikkje engsteleg for å bli påverka av Pessoa
Midnatt 12. april 88 berre å ta ein kikk på boka hans
påverkar meg litt forbigåande, det er berre rimeleg
men å lese ei gjendikta side beviser ikkje akkurat «påverknad»
Når vi ser på Pessoa, kva skreiv han om? Whitman
(Lisboa, havet etc.) spesielt langtekkeleg metode,
munndiaré seier nokon – Pessoa Schmessoa.

(Frå Allen Ginsberg: Cosmopolitan Greetings. Poems 1986–1992, Harper Perennial 1995)

Hjemås, Rorgemoen & Carmona-Alvarez

2009-04-27T15:34:00.003+02:00

Dagens opptur: Rune F. Hjemås sin blogg jegborher, og det nye intervjuet med Kjersti Rorgemoen, og det ikkje så nye intervjuet med ein Pedro Carmona-Alvarez i storslag. Og ein heil del andre ting eg ikkje har rokke å lese enno.

Festspillprogram

2009-04-21T16:33:00.002+02:00

Akkurat sendt i trykken: Magasin/programhefte (60 sider) om utvalde delar av Festspillene sitt program for i år.

Vagant 1 2009

2009-04-21T16:24:00.003+02:00

Blogge? Det er jo det siste eg har tid til! Og likevel, likevel, likevel, eg er tilbake, eg er tilbake, eg er tilbake, og eg skriv alt tre gonger. Inntil vidare ville eg berre minne om at årets første Vagant-nummer er ute. Og Vagants nettsider køyrer i gang med omsetjingar av utanlandske artiklar på nettsidene. Meir her og her [underskog.no].

Dagens metafor

2008-06-02T01:02:00.007+02:00

Ah, metaforen, språkets utskjelte stylte, poesiens svar på taxien: over korte distansar kan det vere den raskaste måten å kome fram på, men prisen er høg. Og av og til tek metaforen styringa sjølv. Det ein ville seie blir stilt i skuggen av det ein faktisk seier. Noko slikt kan ein vel seie skjedde med gode gamle Schopenhauer her:

«En tankes nærvær er som en elskedes nærvær. Vi mener at vi aldri vil glemme denne tanken, og den elskede vil aldri kunne bli oss likegyldig. Men ute av øye, ute av sinn! Den skjønneste tanke står i fare for å bli ugjenkallelig glemt hvis den ikke blir nedskrevet, og den elskede for å bli forlatt av oss hvis vi ikke gifter oss med henne.» (Arthur Schopenhauer)

Dieter Telfser

2008-06-01T17:40:00.013+02:00

Very seldom have I regretted more not bringing my camera than yesterday when I attended a few lectures at TYPOBerlin, specifically the artist Dieter Telfser’s lecture which he delivered in a latex outfit, and with a live eagle* on his head. A stolen low res screen cap from the Typo Videoblog:

The delivery of a speech with an eagle on one’s head should do something to, eh, the creation or perception of meaning, shouldn’t it? Well yes, indeed it does. There was a certain urgency to everyone’s attention, especially as the eagle took off a couple of times, and flew rounds in the huge, beautiful congress hall of Haus der Kulturen der Welt. It ended abruptly when the eagle flew head on into the wall and fell down. Luckily it didn’t seem injured. Unsurprisingly, the event didn’t go down without protest from the audience.

The title of Telfser’s presentation was «Achtung—Ächtung», something like «Attention–Condemnation». I’m really not able to try a summary, even of the parts I think I understood. I couldn’t even tell you if I thought the speech was interesting, I don’t know. But the performance certainly was. The text, and some debate can be read here, in German.

*UPDATE: Adam T. points out in the comments that it in fact was a golden eagle, not a falcon, as I originally wrote. Sorry about that. The text is corrected.

Mircea Cărtărescu

2008-06-01T16:03:00.007+02:00

Eg har ikkje vore på litteraturfestivalen på Lillehammer i år, og det kjennest som eit sakn. Dette er ei vanmektig helsing frå Berlins bakgater til alle dykk eg denne gongen ikkje fekk tatt eit glas med på Håkons pub!

Denne bloggen utviklar seg til eit reint spammefelt for prosjekt eg har fingeren borti, og om det ikkje er det beste som kunne hende så er det vel kanskje ikkje det verste heller. I byrjinga av mai fekk eg spørsmål frå Audun i Gasspedal om å lage satsen på Mircea Cărtărescu si essaysamling Europa er formet som hjernen min (omsett av Steinar Lone) og det blei gjort i kunstig oppblåste virtuelle tidslommer i det fargerike lappeteppet av ein månad dei kallar mai. Judith Nærland fiksa omslag:

Fredag blei resultatet slengt på bordet under litteraturfestivalen, saman med Orbitor. Venstre vinge, som Bokvennen forlag gir ut.

Reportasje om Teufelsberg

2008-05-22T17:41:00.007+02:00

Eg fekk det nye nummeret av Syn og Segn i posten i dag. Eg har ikkje lest det enno, bortsett frå det eg står bak sjølv… Det inneheld ei relativt lang reportasje om Teufelsbergs relativt utrulege historie, skriven saman med den gode Ellen Engelstad. Ideen var berre å gjere noko ut av dei bileta eg tok der i november, men så blei det jammen ein tekst av det òg. 11 romslege sider. I butikkane/postkassene om nokre dagar, tenkjer eg.

Dag Solstad on Brand

2008-05-20T14:29:00.019+02:00

Dag Solstad's interesting essay ‘On Henrik Ibsen’s Brand’, as free, downloadable pdf.

(The essay was commissioned by the Bergen International Festival, but it's more involved than your average commissioned essay. He's also just written a new essay on freedom of speech for the magazine Samtiden. More in Dagsavisen.)

Design: Yours truly
Cover illustration: Grandpeople.

L’amour de Loin

2008-05-14T23:14:00.011+02:00

This is going to be good. Along with the great grandpeople, and of course with pictures supplied by the artists, I’ve been working on the booklet for the performance of Kaija Saariahoa and Amin Maalouf’s opera L’amour de loin.

At the centre of the performance is Elmgreen & Dragsets film-adaptation of the opera, to be shown on a gigantic screen. Apart from looking good (from what I’ve seen, anyway), it's contains interesting parallelization of romantic longing in the middle ages vs. romantic longing in the age of the internets.

Pdf of the booklet for download here.
Performances on 21 May and 22 May.

(Update: Eh, ‘working on’ is perhaps a bit vague: I'm doing the typesetting.)

Oh, and apparently this blog is language agnostic from now. For now.

Vagant om Europa

2008-05-05T19:49:00.011+02:00

Om få dagar kjem Vagants gigantnummer med «Europa» som tema, eitt av fleire tjukke 20-årsjubileumsnummer som kjem til å kome som tunglasta gondolar rutsjande nedover kalendertaubanen 2008.

Teikne om film

2008-04-25T16:10:00.007+02:00

Kraftsentrum spurte meg om å skrive ein tekst om film, til det komande nummeret om film. Eg enda med å prøve meg på ein slags teikneserie i staden. Sju sider, rett nok med ganske store teikningar. Trykkfargane i det komande nummeret er blått og sølv (som skulle passe veldig godt til eit temanummer om film!), og eg er svært spent på resultatet.

Her er eit par utsnitt, utan tekst. Om de vil vite kva som står i boblene er det ikkje anna å gjere enn å kjøpe det komande nummeret av Kraftsentrum.

Markér som ulest

2008-04-25T15:40:00.007+02:00

Meir godt på veg: Markér som ulest, Skrivekunstakademiet sin antologi for 07/08. Sleppefesten finn - så vidt eg veit - stad på Café Opera 27. mai. Kl. 19.00.

Redaktør: Tommy Skoglund
Omslagsfoto: Maria Lyngstad Willassen
Design: Øystein Vidnes

Bidragsytarar:
Nora Hjelmbrekke
Fredrik Kalstveit
Anna Kleiva
Vilde Nenseth
Berit Rødstøl
Jo Andreas Sannem
Tommy Skoglund
Snorre Slaatten
Christian Valeur
Maria Lyngstad Willassen
Elisabeth Yndestad

På kjøkkenet

2008-04-23T11:28:00.005+02:00

Bergen Folkebibliotek spurte meg om eit boktips i høve verdas bokdag, som visst er i dag, og her er det eg svarte, i hui og hast:

Aud Olsen:

På kjøkkenet

eller maset med Gustav Haarnack, Ernst Ernst,  Kestr Aschnitz, Arve Kleiva & Aud Olsen

På kjøkkenet er ei stor – truleg raud eller blå – bok, forkledd som ei lita gul bok. Eg var så heldig å få mitt eksemplar av boka signert, og der står det:

Til Øystein,

sånn ble Aud bok,

Signert «Arve». Og det er sant: dette er Aud Olsens bok om korleis Aud blei bok, men det er også ei akt i Arve Kleivas lågmælte maskespel av eit drama, der han let personar med namn som Gustav, Ernst, Kestr og altså Aud slynge ut lange replikkar i form av bøker. Om ein ikkje kjenner denne forfattarskapen frå før, er kanskje dette den beste staden å starte: Aud Olsens vesle gule, der ho prøver å finne ut kvar det heile byrja og kvar det slutta. Det er ikkje mindre lett, morosamt, spennande og forvirrande enn ein skikkeleg omgong med gøymeleiken.

Jag är inte lektuel

2008-04-16T12:36:00.002+02:00

Tekstarkivet er oppdatert med eit par tekstar, mellom anna den om Abo Rasuls Unfun.

typografi.org

2008-04-07T17:01:00.006+02:00

Typografen Torbjørn Eng har flytta, oppdatert og utvida dei rikholdige nettsidene sine: typografi.org. Interessante artiklar om norsk typografihistorie, men også oppdaterte artiklar om god typografi. Kapitla om justering av typografisk tekst er obligatorisk lesing for alle som jobbar med å sette tekst i Indesign (eller framleis sit fast i QuarkXpress). Og ei veldig bra liste med lenker til andre ressursar/bloggar.

Dagens andre anbefaling er textism.com. Ganske berømt blogg frå nokre år tilbake av Dean Allen, som no er tilbake, ser det ut som. Typography & emotion, noko slikt: Alright.

Og, naturlegvis: Our Favorite Typefaces of 2007 (typographica.org)

Samtidsruinar

2008-02-25T16:42:00.009+01:00

Snart på veg til ei bokhylle i nærleiken: Samtidsruinar av Marit Eikemo. Ei totalt inhabil anbefaling herifrå, naturlegvis, sidan underteikna har stått for formgjevinga, men likevel: Det er ei fantastisk bok.

oppdatering:Lansering i Oslo 27. mars, på Mono. Meir her.

Arne Alvestad

2008-01-21T00:22:00.000+01:00

Arne Alvestad veide 68 kilo ved avreisen til Sovjetsamveldet. Da han kom hjem igjen 4 måneder senere, veide han cirka 3.

(I serien «Romanopningar, udelt glede eller nødvendig onde?» har turen kome til opninga på romanen Hvem var Arne Alvestad av Petter Mørk, Dreyers forlag 1974)

Georginene

2007-12-29T05:20:00.000+01:00

Han bryr seg ikkje om nokon ting lenger. Finst ikkje noko som kan få han til å lee på augeloket ein gong. Eg tenkte eg skulle få han til å vakne litt, så eg nemnde georginene mine. «Det er dårleg år for georginene,» sa eg til han. Men nei. Han berre sat der. Han som brukte å vere så opptatt av georginene. Eg visste ikkje kva eg då skulle seie.

Kva skjer i Berlin?

2007-10-10T22:51:00.000+02:00

Ein overaktiv laurdag lagde eg to ulike løpesedlar til samme arrangement. Dette var den første:

Og dette var den andre:

(Og web-versjonen er eigentleg her.)

Eventuelle lesarar som er i Berlin må naturlegvis kome til Fuchsbau på fredag.

Her ein dag stakk eg innom ei lokal bruktsjappe for TV og stereo: Prima Fernsehdienst. Innehavaren var ein hyggeleg, pratsom fyr. Han hadde ein bitteliten butikk og altfor mykje utstyr på for liten plass. Han lova å selgje meg eit supert stereoanlegg veldig billeg. Då eg fekk det levert på døra i går, klarte eg å springe ut av leiligheten utan å ta med meg nøkkelen. Mannen frå Prima Fernsehdienst fekk vondt av det heile og lovte meg ein gratis TV. Huseigaren let seg ikkje få tak i, så eg lot den halvferdige middagen på komfyren for alltid forbli halvferdig (eg hadde heldigvis slått av plata før eg gjekk ut), og stakk på teater for å sjå «Fruen frå havet». Etterpå havna vi på ein veldig mørk og dekadent klubb der det var konsert som minna om det eg trur ein ville fått sett og høyre dersom Penthouse Playboys hadde døydd i ei lei ulykke med turnébussen, men nokre år seinare stått opp igjen for ein siste konsert. I dag ringte eg Schlüsseldienst, og det kom ein mann og som på eit brøkdels sekund dirka opp døra mi til 100€. Det er vel meininga at ein skal bli så glad for å kome inn si eiga dør, at ein ikkje skal tenkje på kva det kostar. Og, ja, eg blei glad. Og no er det musikk.

Kva ellers? Om ei veke reiser eg til Bergen. Der blir eg til 12. november.

Mister/Miss Font 2006

2007-07-14T17:27:00.000+02:00

Det tok si tid, men Typographica har endeleg lagt ut sine favorittfontar frå 2006: Our Favorite Fonts of 2006.

Our Favorite Fonts of 2004 og Our Favorite Fonts of 2005, er forresten også verdt å få med seg.

Er kjedeleg teknoblogging betre enn ingenting?

2007-07-13T21:33:00.000+02:00

Seks månader i Berlin og kor mange bloggpostar har det blitt? Veldig få, veldig få. Dei store prosjekta tok knekken på formidlingstrongen, ser det ut til. Like mykje som i Berlin, kjennest det som eg har budd i eit virtuelt rom tapetsert med tidsskrift, infomateriale, bokomslag og haustkatalogar, frå Festspillene, Spartacus, Samlaget og mange andre, og fordi eg er ein somlepave gjekk det to månader før eg fekk installert internett i denne leiligheten, noko som gjorde at eg blei særs godt kjend med alle dei ulike kaféane i Kreuzberg som har trådlaust internett. Men no, no har eg både kontor (her!) og nett i heimen.

Teknologien. No når arbeidet har roa seg, har det endeleg blitt litt tid til det eg eigentleg skulle gjere her: skrive. Eg kjem på noko eg skreiv på denne bloggen i… i… i 2004! Om andre skriveverktøy enn det evinnelege Word: Eit liv utan Word. I den posten endte eg opp med eit program som heitte Ulysses. Faktum er at eg eigentleg endte opp med å skrive Ekstasar i CopyWrite, men det var etter at eg hadde skreve det meste i diverse skriveblokker på ulike bord og andre underlag i Vilnius og Bergen, og på Rhodos, Gotland og Møhlenpris. No er det framleis Moleskine for alle pengane, eller ein god del av dei. Men Moleskine treng ein kamerat, og CopyWrite blei for avgrensa etterkvart (til dømes var det altfor tungvint å endre rekkefølge på kapittel og liknande). For prisen av eit par Moleskine kan ein imidlertid kjøpe Scrivener, som eg har sverga til i nokre månader, og som er det beste skriveprogrammet eg har prøvd hittil. Veldig kjapt, enkelt og fleksibelt. Men igjen: det passar nok best for dei som har eit prosjekt, og ikkje for enkelte, små tekstar, sjølv om den innebygde fullskjermvisinga er så herleg at eg gjerne set meg ned for å skrive berre for å sjå på at bokstavane kjem fram på skjermen. Som veldig mange andre av dei kjekkaste og finaste programma finst det berre for mac.

To andre anbefalingar for folk med mykje å gjere:

1. Mailtags: Eit plugin til Apple sitt mail-program. Har blant mykje anna ein enkel og grei måte å gjere ein mail om til ein to-do, gjerne med ein tilhøyrande alarm. Veldig nyttig… Eg skulle ha begynt å bruke dette for lenge sidan. Denne integreringa mellom mail og kalendar er ein funksjon som Outlook for Windows allereie har, og som Apple planlegger å legge inn i det komande Leopard-systemet som kjem i oktober. Men Mailtags har mange fleire funksjonar enn dette, og er veldig lett å bruke. Det kostar 30 dollar.

2. iGTD: kan brukast til mange av dei same tinga som Mailtags, det er ikkje ein plugin, slik som Mailtags, men eit eige program som kan halde styr på alle slags oppgåver. Og det er gratis! Og kan synkroniserast med det innebygde iCal-programmet. Dessverre er det ikkje så veldig intuitivt å kome i gang med bruken – den første gongen eg prøvde det, vart det berre liggande ubrukt – men om ein les bruksanvisinga, er det ikkje så vanskeleg likevel. Problemet er berre at eg ikkje likar bruksanvisingar.

Heimen. Heimen ligg i Kreuzberg, og eg har ingen planar om å flytte. Men norgesturar blir det: om nokon har har lyst til å leige/byte ei 55 kvm Kreuzbergleilighet mot ei oslo- eller bergensleilighet frå 8.–26. august (ca.), så sei frå.

Og & å (etter midnatt, vel å merke)

2007-03-13T01:13:00.000+01:00

Eg merkar meg at det no er fleire google-treff på vel og merke enn på vel å merke. Kva skal ein seie til det?

Språkstridintoleranse

2007-02-17T17:23:00.000+01:00

Språkstrid på norsk er for meg litt som bløtkaker: Det kan sjå fristande ut på avstand, men eg klarer ikkje ein gong eit lite stykke. Eg blir fort kvalm. Eg burde sikkert like språkstrid betre enn bløtkaker betre sidan eg både er opptatt av språk og kan like ein god krangel, men nei.

Listen carefully, I shall say this only once*: Med dette vil eg erklære at eg angrar på at eg har teke opp verdifull spalteplass på dette innlegget, som rett nok berre på berre på overflata ser ut til å ha noko med språkstrid å gjere, og så vil eg helst ikkje tenkje meir på det.

* Ok, maybe twice if I have to.

Reaksjonsratio: statusrapport

2007-02-13T21:38:00.000+01:00

Eg registrerer at etter at eg byrja å skrive om litteratur i Morgenbladet i staden for om film i Dag og tid, har talet på lesarinnlegg og andre motreaksjonar pr. artikkel auka frå 0 til 0,23.

Sist ut er Jon Rognlien.

Svar følgjer.

Ut av fiksjonen

2007-02-02T20:56:00.000+01:00

Ei melding av to bøker av Dave Eggers kan lesast her. Merk at bildeteksten inneheld ein grov feil: «flyktningen Deng» er ikkje «fiktiv».

Fordi det ikkje har eller hadde noko som helst med saka å gjere, publiserer eg her eit avsnitt som eg kutta frå meldinga:

«Når opninga av denne teksten likevel allereie har spora av kunne eg tenkje meg å nemne at den norske tittelen på debutboka til Eggers, Et forbløffende talentfullt, dypt rystende verk ikkje sparka på langt nær så godt frå seg som den originale tittelen [«A Heartbreaking Work of Staggering Genius»], truleg litt fordi «heartbreaking» blei omsett med det offisiøse «dypt rystende», men mest fordi «staggering genius» blei «forbløffende talentfullt». Og spørsmålet blir då om det er eit gode at ein på norsk ikkje berre har avskaffa geni-dyrkinga – ein har òg avskaffa ordet geni, sjølv til ironisk bruk. Svaret er kanskje ja.»

Framtidsdraumen

2007-01-31T14:38:00.000+01:00

Dagens sitat

2007-01-26T12:27:00.000+01:00

Dei tankar eg hadde fikla med om at revolusjonen ville verte annonsert på nynorske plakatar hadde eg for lenge sidan gått vekk frå

(Tormod Haugland: No Mar, ei av dei få bøkene som nådde opp i konkurransen om å kome med i bagasjen til Berlin der det no har snødd, og det blir fyrt med kol i desse enorme beista av nokre omnar i desse store romma. Om to dagar flyttar eg inn i ei eiga leilighet, der det heldigvis er sentralfyring.)

Kolerud-koden

2007-01-19T13:55:00.000+01:00

Den eigentlege historia:

Stemninga i redaksjonslokalet til Giga forlag var låg. Dei hadde nettopp innsett omslaget til Eli Hagen si bok var heilt feil. Akkurat kva som gjorde at det var feil, var det ulike meiningar om.

«I dette forslaget er hun objekt, hun har ikke kontroll over situasjonen. Her er det ikke Eli, men fotografen som er subjekt og avsender,» blei det sagt høgt og tydeleg, i det laserutskrifta av forslaget blei slengt på bordet:

Då er det at dei ulike delane av den gamle kjempen Haavik sitt ansikt løsna frå kvarandre og sette seg saman på nytt til eit smil. Han sa:

«Eg veit kva vi må gjere. De kjenner vel alle til Arnfinn Kolerud?»

Han såg seg om i lokalet.

«Nei? Har de ikkje lest Arnfinn Kolerud?!»

Alle såg ned.

Haavik tok fram dei velbrukte eksemplara sine av Berre ikkje brøyteplogen kjem, Langt frå bambus, og Den som ikkje har gøymt seg no. Han delte dei ut til dei andre i rommet.
«Arnfinn Kolerud er ein av dei aller beste ungdomsbokforfattarane i landet, ja, kanskje den beste! Men det er ein ting han ikkje har skjønt.»

Haavik trakk pusten.

«Det er ein ting han ikkje har skjønt,» gjentok han, litt raskare, med eit anna tonefall, «og det er at dersom han hadde teke forfattarbiletet sitt og plassert over heile framsida på boka, ville folk ha sprunge hælane av skorne for å kome raskt nok fram til bunkane av bøker som ville ha lege stabla midt i bokhandellokala, trykkeria ville ha gått seg varme, og Arnfinn Kolerud ville ha vore ein rik mann. Sjå godt på dette, sjå godt på denne bjørka, og godt på dette blikket.»

Han tok ei lang kunstpause.

«Denne bjørka,» sa han sakte, «denne bjørka skal gjere oss rike».

(Takk til Hilde Myklebust som fann ut korleis dette hang saman)

Godt nytt år

2007-01-02T21:43:00.000+01:00

… og takk for det gamle. Eg snur meg ikkje tilbake, men eg la igjen ein lapp.

Tekstanneks

2006-12-28T01:25:00.000+01:00

Eg stel ideen frå Susanne: Eit knippe bokmeldingar – og andre tekstar – kan lesast her.

Eg hadde også tenkt at eg skulle skrive noko om det å skrive desse bokmeldingane, som om det var ein viktig å gjere, å skrive noko om dei, til dømes om korleis det går til at ein blir så på kant med ein meldar som ein elles ser på som ein av dei beste i landet, Odd W. Surén, men det er ikkje stort anna å gjere enn å slå fast at eg syntest det var stor stas å få eit ironisk-sarkastisk innlegg mot Fosnes Hansen-meldinga (lenke her, men Morgenbladet-abonnement påkrevd).

Ikkje noko meir å seie om dette, men i grunnen får eg litt lyst til å lenke til David Hume sitt essay «Of the Standard of Taste» frå 1757 – der han mellom anna skreiv «Whoever would assert an equality of genius and elegance between OGILBY and MILTON, or BUNYAN and ADDISON, would be thought to defend no less an extravagance, than if he had maintained a mole-hill to be as high as TENERIFFE, or a pond as extensive as the ocean» – utan at eg er heilt sikker på kva det skulle vere godt for. Eg gjorde det visst i alle fall.

Ei helsing med handa

2006-12-28T00:18:00.000+01:00

Denne mannen fortener ei siste helsing. Ein gong skriv eg kanskje meir om dét, men inntil vidare: berre ein ublu, rett nok abstrakt honnør og eit bilete.

Mørkret, mellomromma og dei meir enn tusen orda

2006-11-03T14:03:00.000+01:00

Kven er alle desse folka?
Originally uploaded by ø.

Ein gong kjem det til å skje noko her.

Ting kjem til å sjå annleis ut.

Og ting kjem til å skje.

Men i mellomtida talar bileta med sine meir enn tusen ord.

Eller – om du føretrekk ei slik omrekning – meir enn 6000 teikn inkludert mellomrom.

5000 utan mellomrom.

Viss du ikkje likar å telje mellomromma.

Eg synst du skal telje mellomromma.

Dei er viktige.

Originally uploaded by ø.

It Aint Far to the Bar (But it’s Such a Long Road Back)

2006-08-21T19:30:00.000+02:00

... Men Dylan gjer begge vegane kortare? Var det det eg ville seie? Då eg først høyrde at Bob Dylan hadde teke jobb som DJ i ein amerikansk radiostasjon, syntest eg det høyrdest ut som ein litt corny idé. Det eg ikkje visste var at det ikkje var ein litt corny idé, men ein knallidé! Å høyre Dylan grave fram meir eller mindre obskure låtar til klassiske tema som vêret, mødrer, drikking, blomster eller djevelen, og knyte dei saman med tørr humor, poesi og ein gjennomført underleg setningsmelodi, kjennest som ein fantastisk luksus frå ei svunnen tid. Som eit møbel nokon arva ein gong, men sette på loftet og seinare ga vekk til ein loppemarknad der du tilfeldigvis snubla over det og kjøpte det billeg, og difor no kan sitje i det og la nokon andre sine minner strøyme gjennom hovudet og kroppen? Ja, litt slik.

Om du er nysgjerrig og tolmodig, kan du laste ned alle dei hittil 16 radioprogramma her. Og på denne bloggen står det om historia bak det heile.

Ekstasar: ei oppsummering

2006-07-15T17:12:00.000+02:00

Ekstatisk!
[Karakter: 6]
For en ekstase! For en roman! For en fortelling! Og for en vilje og
evne til å fortelle! For en absurditet! For en eleganse!
Denne korte romanen fra Samlaget er en perle i et grisetryne. Den slår deg overende. Og når du reiser deg har du bare lyst å lese den igjen, lese begynnelsen, lese hvordan det hele startet, nok en gang, lese slutten, lese hvordan det hele endte, nok en gang.
Ekstasar utvider klisjeen om boka en ikke kan legge fra seg, Ekstasar er en bok en har lyst å ta med seg. Ha på innerlomma,på trikken, på skolen, ved middagsbordet, i gymbagen, i kofferten, ha tilgjengelig for alle disse stundene som ikke er bra i livene våre, alle disse stundene en bare ønsker å forsvinne, eller i det minste endevende, forandre, tenke nytt, tenke godt, tenke stort, tenke positivt, tenke svermerisk.
Ekstasar er historien om ordføreren som blir husokkupant, som etter en hallusinasjon ønsker å gjøre byen sin til en anarkistisk stat. Ekstasar er historien om en manns grunnleggende fall og tilværelsesnekt, fortalt med kjærlighet til livet og mulighetene og fjellene og fortauene og menneskene.
Ekstasar er en oppvisning i elegant språkføring, med diskrete anaforer, repetetive tankebaner og et underliggende, nærmeste temmet frustrasjonspotensiale, som forfatteren så behagelig og forførerisk manøvrerer.
Gratulerer.
(Oddmund F. J. Vaagsholm, Spirit)

Absurd tragikomikk
[Karakter: 5]
Nå er han ute med «den vanskelige andreboken», som skal (be)vise at han har mer å fare med som forfatter. Og det har han, teknisk språklig dyktig som han er i romanen «Ekstasar». (...) [D]yktig språkføring og spennende formidling. Samt mange skarpe iakttagelser og fasettert humor, med snert, angående den «glade» galskap.
(Sunnmørsposten – ikkje på nett)

«Eg gjekk heim. Eller gjorde eg det?»
Øystein Vidnes lukkast nettopp av di han er god til å sjå og skildre små, små rørsler og faresignaliserande endringar. (...) Ekstasar har ein konstruksjon som heng godt saman og som heilt til det siste syg lesaren med seg i galskapen og forvirringa som høyrer til.
(Nøste Kendzior, Dag og tid)

Poesi og galskap i roman
Romanen tar fatt i skjeringspunktet mellom utopi (her: anarkisme/anarki) og galskap (ordføraren i ein kommune er eg-person) og poesi/ musikk i menneskeskildringa. Eit herleg skjerings-punkt.
(Helge Rykkja, helgerykkja.com)

Ekstasar
Å gi seg ut på eit så ambisiøst prosjekt som denne boka er, er ikkje mindre enn eit vågestykke. Men Øystein Vidnes kjem godt frå det. Svært godt. For meg er det detaljane som gir mest. Det boblar av fantasi og forteljarglede i eit vell av små , små historier, observasjonar, skisser. Og ikkje berre det: Øystein Vidnes har tillegg både ferdigheit, tolmod og sjølvdisiplin til å nyttiggjere seg desse frodige påfunna - desse mosaikkbitane - på ein måte som gjer at han får sagt ting som vanskeleg kan seiast på anna vis. Og her vil eg seie det såpass sterkt at på dette området pløgjer Øystein Vidnes ny mark. Det vil bli lagt merke til!
(Vidar Parr, Synste Møre – ikkje på nett)

Lunefull rapsodi
Det finnes en såkalt umiskjennelig tone i boken. Det er lun humor, kunne man tenke. Men det er lunefull humor! Ekstasene er overstadige innfall! (...) Vidnes skriver best når han lar assosiasjonsmotoren gå varm, og damper ut gloser i en boklig humor som tigger om å bli lest høyt.
(Espen Grønlie, Morgenbladet [abonnement påkrevd])

Skakt og masete
Forsøkene på skakk humor løper litt for ofte ut i mas og likegyldigheter, språklig og tematisk. Selv ikke skriftmessige og typografiske snurrepiperier tilfører stykkene noe; likevel er det noe eggende ved opptakten til "Fjellet" og "På hi side [sic] av elva" - før tastaturet går amok. (Terje Stemland, Aftenposten)

(Enkelte vil vel hevde at det er litt sjølvoppteke å publisere ei slik oppsummering, det får så vere. Det er jo opplysande, sjølv om det òg er historiereviderande, naturlegvis, uansett om ein tek med fragment både av det positive og av det negative. Men når Olaug kan, så kan eg òg!)

Her kan du

2006-07-13T17:21:00.000+02:00

Her kan du vinne ei bok.

Yngel

2006-07-01T01:10:00.000+02:00

I det klare vatnet like utanfor her, under her: yngel eller små fisk. Eg burde nok ha visst det, kva dei er, kven dei er, om dei skal halde fram å vekse, eller om dei er nøgde slik, i flokk på kryss og tvers, med kvar si eiga vilje, brukt til ein tilsynelatande tilfeldig sving til venstre der, til høgre der, 33 graders kursendring med eit lite rykk, som om det var ein viktig ting dei kom på at dei hadde gløymt, heilt til noko får dei til å snu, unisont, og symje mot land, i flokk. Noko i vatnet, djupt nedanfrå, ei rørsle eller ein lyd eg ikkje kan høyre her oppe, får alle til å symje mot steinen der vi sit, ei kort stund før dei igjen finn fram til sine eigne tankar og gjeremål. Men så det dei tydeleg fryktar mest: Ein måse flyg lågt over vassflata og kastar ein skugge på botnen av det grunne vatnet. Dei sym hitover: vi er dei høge beskyttarane no. Måsen held seg unna oss. Eg reiser meg og etterliknar ein måse, får skuggen min nede i vatnet til å likne ein måse ved å veive med armane, og dei rømer, dei ser ei rørsle som forvirrar dei, før dei innnser: Det er jo berre eg. Det er berre eg som står over dei og veivar med armane, det er forvirrande, dei er usikre, men dei er trygge no, trass alt, som aldri før, som aldri ellers, det er jo berre vi, og dei kan trygt halde fram med å virre, i flokk.

Stamsund

2006-06-15T15:51:00.000+02:00

Nokon nyt sola, ser eg. Det gjer ikkje eg. Eg er nemleg i Stamsund. Og her skal eg vere til juni blir juli. Hittil har det vore sol berre om natta. Om dagane piskar vinden og regnet. Eg fyrer i omnen.

Tolv bilete

2006-06-04T18:40:00.000+02:00

frå Lillehammer her.

Liv lell

2006-06-03T17:52:00.000+02:00

I sola utanfor Galleri Dreyer, Lillehammer, Norsk litteraturfestival: Arild Linneberg har akkurat presentert den nye omsetjinga av Adornos Minima moralia, og eg oppdagar at det er 41 dagar sidan eg sist skreiv noko her. Dette er kanskje betre enn ingenting, men det skal ikkje bli langt, eg må nyte sola. I staden kan ein eventuelt lese ei ny melding av ekstasane i Dag og Tid, eit intervju i lag med Gunnhild Øyehaug i BT eller ei anna melding i Morgenbladet (dersom ein har abonnement). No gjer eg nettopp det eg ikkje hadde tenkt å gjere, nemleg lenke til meldingar av boka, men så sjølvoppteken er eg altså i svake augneblinkar, og skal dette vere ein blogg (skal det det?) så kan det like gjerne piple slike ting ut her. Når det ikkje skjer så mykje anna, meiner eg. I sola!

Sleppefest

2006-04-23T21:34:00.000+02:00

Hal

2006-04-04T22:01:00.000+02:00

Hurra, eg skal intervjue Hal Hartley! Viss ting går etter planen. Men kva skal eg spørje om?

Omslaget

2006-03-26T18:19:00.000+02:00

Slik kjem boka altså til å sjå ut, om ein månads tid. Detaljar følgjer. Sleppefest òg! (Omslag: Asbjørn Jensen)

Rolf Sagen svarer

2006-03-21T00:53:00.000+01:00

Rolf Sagen fortel om forfattarskapen sin.

Eg trur det må vere tredje gongen på eitt og eit halvt år eg postar denne lenka. Det rare er at eg smiler like mykje kvar gong. Eg kjem sikkert til å gjere det endå oftare i framtida.

Tingen i dag

2006-03-19T20:07:00.000+01:00

Eg byrjar å føle at dei to kategoriane som på mange måtar legg premissa for tilveret vårt, nemleg tid og stad, er utilstrekkelege. Vi treng noko meir, ein tredje, for ikkje å seie ein fjerde kategori.

Og viss vi i tilknyting til dette skulle snakke om dimensjnar, finst det jo noko fysikarane kallar rommet si krumming, men der må eg berre melde frå at dette ikkje er noko eg ser mykje til for tida.

Framleis i Oslo, men eg kan plutseleg vere å sjå andre stader, og dit tek eg fly.

Eksil

2006-03-04T19:09:00.000+01:00

Hjelpe meg. Mandag flyg eg frå (det som i augneblinken er) solparadiset Bergen til snøhelvetet i Oslo. Fem veker skal eg jobbe her. Som redaktøren sa i går: «I fem-tida tek du deg ein pils, og så sender du meg ei tekstmelding med berre eitt ord: nei eller ja». Det blei «ja».

Om nokon veit om eit rom i hovudstaden der det går an å bu berre litt over ein månad, så sei frå!

Tolv

2006-02-21T00:18:00.000+01:00

Uansett kor hardt eg prøvar, klarer eg aldri å skrive ei god setning før klokka er blitt tolv, eller rettare sagt 00.00, men då kjem dei til gjengjeld på rekke og rad. Eg lurer på kvifor det er slik.

Og ein ting til: Snirklane. No forsvinn dei snart. Eg føler det er på tide.

På reisen videre

2006-02-19T01:50:00.000+01:00

satt han og hørte på historiene til en medpassasjer, som la ut om hvor mange prosent av alle gale det var som innbilte seg at de var den siste keiser, Lindbergh, Hitler eller Ghandi. Han ble interessert, og spurte om man sånn uten videre kan innbille seg at man er seg selv og om ikke det også er en slags galskap.

(Ingeborg Bachman: Tredve)

Oversette til klartekst

2006-02-13T16:36:00.000+01:00

Og da jeg hadde meditert over problemet en liten stund, lyktes det meg å oversette til klartekst innholdet i følgende dikt:

Diktet
Horisontene splintres som flaskeglass
En grønn støvsky stiger mot en hard himmel
Jeg vender tilbake til granene
og der, i skyggen,
tømmer jeg den bitre kalk
av min tørstende vår

Min oversettelse
Lår, lår, lår.
Lår, lår, lår, lår, lår.
Lårene.
Lår, lår, lår, lår, lår.

(Witold Gombrowicz: Ferdydurke)

Enhver der ikke læser Cortázar

2006-02-13T00:02:00.000+01:00

er fortabt. Ikke at læse ham er en alvorlig, usynlig sygdom som med tiden kan få frygtelige følger. Det er ligesom en mand, der aldrig har smagt ferskner. Han bliver stille og roligt mere og mere trist, og vil, sandsynligvis, lidt efter lidt, tabe håret.

Pablo Neruda

Romklang

2006-02-10T02:19:00.000+01:00

Eg har flytta. Eg har flytta, innanfor same kulturkrins, innanfor dei same veggane, om lag femten meter i luftlinje, inn på eit anna rom, inn på nokon annan sitt rom, inntil vidare, eit stort rom som opnar seg opp mot verda, der ein kan høyre skipsverftet sine fresande krampetrekningar, og der eg kan høyre kranene ule. Det er sant, viss du var her, kunne du òg høyre kranene ule i natta, og om ettermiddagane: lyden av trommer som, dersom du hadde lent deg ut av vindauget, hadde vist seg å vere ein flokk gutar som stod og slo på trommer med hovudskallane sine, rente inn i trommeskinnet med panna først, eller slo dei handheldne trommene mot dei øvre delane av tinningane på den eine eller begge sidene med ei tromme i kvar hand, eller mot bakhovudet og pannebrasken, men no, bortsett frå enkelte spake, halvsøvnige ul (byggekranene? kan det vere kranene?), er det stilt.

Det er ein tilfeldig kveld. Nokon har sett igjen bokhyllene sine i dette rommet, med bøker i. Ein tilfeldig kveld – ikkje denne kvelden, men det kunne ha vore denne kvelden – plukkar eg ut ei bok eg har lyst til å lese. Ikkje ei tilfeldig bok – derimot ei eg har lyst til å lese – men det viser seg tilfeldigvis å vere Romklang av romandebutanten Knut Olav Homlong, ei bok eg blir overraska over å finne her, i mitt rom, men i ein annan si bokhylle. Og grunnen til at eg blir overraska over å finne denne boka her, er at eg trudde denne boka hadde forsvunne. Ikkje dette eksemplaret av boka (som eg ikkje ante eksisterte), men forsvunne som roman, forsvunne som bok, rett og slett forsvunne. Eg visste at ho skulle kome, og hadde høyrt forfattaren lese opp frå boka under debutantkvelden på forfattarsleppet i Bergen, eg syntest det var ei god opplesing og eg likte det han leste opp. Og etterpå gjekk eg fram til forfattaren for å seie at eg hadde likt det han leste opp, og såg fram til å lese boka. Men etterpå trudde eg at boka hadde forsvunne, som det tome ekkoet av ein litt under middels tjukk roman som fell mot golvet i eit tomt rom. Men ho hadde altså ikkje forsvunne, viste det seg, ho var her, i mitt rom, mellom hendene mine. Det er seint, klokka er eitt om natta, men før eg legg meg til å sove, gjer eg to ting: 1) Eg bestemmer meg for ikkje å sove før eg har lest ut Romklang som eg trudde hadde forsvunne og 2) eg set på ein cd, endå eg ikkje vanlegvis brukar å setje på ein cd dersom eg les på senga. Ikkje før langt ute i cd-en og eit lite stykke ut i boka oppdagar eg at det er eit samantreff i det faktumet at cd-en eg har sett på medan eg les Romklang i dette «nye» rommet er Songs from a Room av Cohen. Men eg les vidare. Og høyrer vidare. Eg merkar at eg er trøtt, men eg les vidare, og cd-en tek slutt. Det er ei bok om ikkje å sove, mellom anna, eller å sove på feil tidspunkt (mellom anna). Dette er ikkje ei bokmelding. Det er ei bok med eit språk eg fatta interesse for, og som eg difor gleda meg til å lese. Og det skuffar ikkje. Setningane i denne boka sveipar. Nokre gongar manar dei òg. Dette er ikkje ei bokmelding. Og likevel blir eg litt skuffa over boka (som eg trudde hadde forsvunne). Det er ikkje det at setningane ikkje fører nokon stad, tvert imot, dei fører alle stader, dei fører fram og tilbake i eit kvardagsleg og tvers gjennom vanleg tankerom, dermed til ei viss grad surrealistisk på overflata, men endå meir om ein pirkar litt i det, i dette tankerommet, hos ein litt for vanleg ung familiefar i sitt eige trygge hjørne av den intellektuelle middelklassen, og difor blei eg Skuffa, fordi eg hadde venta å finne Feber, der eg låg. Eg hadde nemleg (hemmeleg) venta å bli piska. Eg hadde (hemmeleg) håpa på noko (inni Forteljinga) som skulle piske meg vidare i Forteljinga. Men i staden fekk eg setningar som sveipa, og nokre gongar mana, og det er ingen som gir meg drops når eg kjem til side 115, som er den siste sida, klokka kvart på tre. Dette er (dessverre) ikkje ei bokmelding. Kunne eg ha sagt dette klarare, hadde eg sagt det klarare. Eg kunne ha sagt det klarare, men dette må bli om dagen, ikkje om natta.

Kvifor trudde eg at boka hadde forsvunne? Det var fordi eg visste at ho skulle kome, men aldri møtte henne, i avis eller levande live. På nett finst det berre to (skeptiske) meldingar, i Universitas og i Stavanger Aftenblad, som siterer dette frå boka, som ein implisitt poetikk:

«Det er som om dei som skriv, ikkje verkeleg skriv med mindre dei i fullt alvor sit og kokar i hop eit drama, (...) med skikkelsar, klumpete innretningar som trampar rundt i blottlagde heimar og ter seg, og oppsøkjer kvarandre og unngår kvarandre på dei mest klossete vis (...)». Noe senere kommer følgende modifikasjon: «Eg trur eg aldri har vore interessert i litteratur, berre i det som bind tekstane saman og bryt dei opp.»

Eg ville seie noko, men hugsar ikkje kva. Dette er ikkje ei bokmelding. Eg ville kanskje seie at eg syntest at det var ein for enkel poetikk, samtidig som eg var medviten om at sitatet var drege ut av fiksjonen, utan å gjere meg til eksponent for Forteljinga, for der vil eg ikkje vere, eg vil ikkje vere for, i, av, på, med, under Forteljinga. Eg ville balansere, og samtidig vere Ytre fløy, ein stad, på Ytre fløy, men dette er ikkje ei bokmelding av den boka eg trudde hadde forsvunne, som eg blei litt skuffa over (der eg låg utan Feber og lurte på om eg var eksponent for Forteljinga i ein time og tre kvarter ei tilfeldig natt), men som eg ikkje desto mindre, fleire gongar undervegs, avsnitt for avsnitt, der og då tenkte med meg sjølv at var ulande, hovudtrommande (pannebrasken mot trommeskinnet) godt skrive, eksempelvis:

«Og så er det dette kjøkkenbordet. Mykje ligg i at ein ikkje er på botnen, men her oppe. At ein klarer å sitje oppreist. Mykje ligg i at ein ikkje ligg på golvet under kjøkkenbordet og hyler med kjaken ned i brødsmulane og støvet og dei størkna feittdropane. Det utgjer ein skilnad. Det ligg eit fall i dette, det er eit fall mellom sitjande på stolen og liggjande hylande på golvet, ellere berre så vidt pustande på golvet. Imellom ligg kjøkkenbordet, kjøkkenbordet markerer ein overgang mellom over og under. Over bordet, under bordet. Over bordet er bra, under bordet, under bordet er ikkje bra.»

Og dette skriv eg medan verda brenn, og det einaste eg kan sjå er noko gult som speglar seg i Puddefjorden, som eg ser ein flik av, berre ein flik.

Offeret

2006-01-17T00:40:00.000+01:00

Søndagen brakte oss til Närsholmen, der Tarkovski filma den siste filmen sin, Offeret. Det er slike landskap som gjer at ein byrjar å legge ut på nattlege sykkelturar, frykte atomkrigen, bli hysterisk og til slutt brenn ned eit hus.

(Det første biletet er frå filmen.)

Gult

2006-01-09T17:34:00.000+01:00

Den gule himmelen over ruinen ved midnatt er ikkje ein photoshop-effekt: Eg trur det er måneskinet som speglar seg i havet og projiserer ein bleik kalott opp på det kvite skydekket. Det blir aldri skikkeleg mørkt her, sjølv om eitt sekunds lukkartid kanskje får det til å sjå ørlittegrann lysare ut enn det er.

Uddens gränd

2006-01-05T19:18:00.000+01:00

Slik var utsikta frå vindauget mitt for ein time sidan, i Uddens gränd, Visby, Gotland. Her er eg, i Dagbladet står det mellom anna at Erna Osland kommer med romanen «Du er vel vakker», Jan Inge Sørbø med «Symfoni no. 3, Opus 41» og Øystein Vidnes med romanen «Ekstasar» til våren, og eg tenkjer at då er det vel sant, men det er ikkje vår heilt enno. Først skal det vere januar, ein streng januar. Her.

Vi kan ikke fortsette denne samtalen

2005-12-30T15:46:00.000+01:00

Vi kan ikke fortsette denne samtalen
så lenge du befinner deg midt i et så langt brøl
som jeg har prøvd å avbryte med min taushet

Med dette sitatet (frå eit dikt han skreiv på 70-talet, så vidt eg kan hugse) slutta intervjuet eg gjorde med Georg Johannesen i 1999. Teksten kom på trykk etter utallige runder. Det var sjølvsagt nervepirrande, men han dedikerte trass alt fleire arbeidsdagar på denne «norskopplæringa» som han kalte det. Som eit siste sprell, meinte han at sitatet ovanfor måtte stå utan referanse. Prosopopeia sine nettsider har kutta navlestrengen til dei gamle sidene, men intervjuet kan framleis finnast her. I den versjonen manglar sitatet ovanfor linjeskift, og det same gjeld den følgjande strofen:

Du, jeg tror ikke at løven er et lam
Du, jeg tror ikke at lammet er en løve
Men jeg tror at bordet har fire bein
Det femte beinet er fantasi
og når det blir for mye fantasi
dør menneskene av hjerteinfarkt

No er han borte, og her er eit flott intervju med Einar Økland.

Suppe og skattefrådrag

2005-12-30T15:42:00.000+01:00

Einmannsforetaket mitt har i dag investert i nytt kamera og dokumentert at Silje et suppe.

Den poseringa eg har lagt bak meg

2005-12-22T21:59:00.000+01:00

Som ein bonus for dei som har venta lenge på ein intimiserande post på denne bloggen: her er to bilete frå siste halvdel av 70-talet. For meg var det ei ordentleg glam-periode.

Setningar eg aldri skulle ha skrive IV

2005-12-12T17:03:00.000+01:00

Internasjonal organisering ved høgare utdanningsinstitusjonar er utruleg viktig å sjå i samanheng med utviklinga av internasjonaliseringa av internasjonalt samarbeid.

Ein kritisk lesar

2005-12-07T13:39:00.000+01:00

I påvente av at eg skal få gnisten tilbake (han er på veg, eg kjenner det på gikta), og i påvente av den nye boka, som enno ikkje er heilt ferdig, presenterer eg Pelle, ein svært kritisk lesar av Bondeforteljingar, borte på Vår blogg.

Setningar eg aldri skulle ha skrive III

2005-11-22T22:37:00.000+01:00

Ein avtale om utsending/mottak av studentar som ikkje er gjensidig, og som gjerne (men ikkje nødvendigvis) inneber at studentane slepp eller får rabatterte studieavgifter.

Setningar eg ikkje har skrive

2005-11-22T21:00:00.000+01:00

Den einaste trøsta i internasjonaliseringshelvetet er setningar som ikkje blir skrivne, men spelte helsefarleg høgt i bakgunnen, som til dømes

Don't be sympathetic
just pass the anaesthetic
- Andrew Bird

eller

I wrote my feelings down in a rush
didn't even check my spelling
- Maxïmo Park

Setningar eg aldri skulle ha skrive II

2005-11-20T21:58:00.000+01:00

Denne episoda har undertittelen «dersom det ikkje hadde vore søndagskveld», og går slik:

Balansen mellom tilstrekkeleg fagleg medvirking og medansvar på den eine sida og administrativ avlasting på den andre er ei kontinuerleg utfordring.

Ny serie: Setningar eg aldri skulle ha skrive

2005-11-18T16:41:00.000+01:00

1. Denne første episoden har undertittelen «og i alle fall ikkje på ein fredags ettermiddag». Hald deg fast, her kjem setninga:

Strategien må ha samanheng med institusjonen si omverds-/trendanalyse, men òg naturlegvis med strategiane til alle delar av institusjonen og andre instruksar, til dømes til internasjonalt kontor.

Astralveker

2005-11-16T11:06:00.000+01:00

Heilt utruleg og til å bli overjordisk lykkeleg av: At den elektroniske dingsen framfor meg heilt av seg sjølv kjem på å spele Astral Weeks med Van Morrison.

Blodklubb

2005-11-13T09:16:00.000+01:00

Ein fin blogg: blodklubb.blogspot.com.

Brevkurs i melankoli

2005-11-02T23:37:00.000+01:00

Hilde fortalde meg i dag at ho ein gong hadde fått eit brevkurs i melankoli, av sin ven Frode. Det gjekk over fleire veker. Men det gjekk ikkje inn. Ho var framleis ikkje i stand til å vere melankolikar. Eg forstod noko då, trudde eg, klokka fem over eitt, over eit smørbrød med skinke og parmesan, ein kaffi og eit glas vatn, nemleg at heller ikkje eg ville hatt noko nytte av eit slikt kurs. Det ville ikkje ha gått inn. Eg ville ha stanga mot melankolien og ikkje kome inn, og forstått at det einaste eg kunne forstå var det ekstatiske.

Morgonrim for dagsnytt og bibliografi

2005-11-01T14:38:00.000+01:00

Tamiflu rimar på Mammy, blue. Dette tenkjer eg på kvar dag.

Kjærleik og vond medisin

2005-10-20T15:23:00.000+02:00

Kanskje som eit (indirekte) apropos til den vesle debatten på Ragnfrid sin blogg om Bergen internasjonale filmfestival sitt «Out of Africa»-program: meldinga mi av The Constant Gardener.

Nynorsken og Mac-en

2005-10-19T13:06:00.000+02:00

«Eg er nok på eit vis meir elitist enn demokrat, dessverre kanskje. Og her minner faktisk nynorsken og Mac-en ikkje så reint lite om kvarandre. Begge er – unnskyld meg! – langt betre enn alternativet, og likevel står ein så svakt i forhold til alternativet at utrydding trugar. Men det skjer ikkje. Takka vere blant anna slike som meg. Eg har vanskeleg for å skjøne at det skal vere slik i verda. Både når det gjeld nynorsk og når det gjeld Mac. Og slik er det jo utruleg nok på dei fleste andre omkverve, enten det no gjeld litteratur eller teater eller båt (for å ta tre område som interesserer meg).»

Eit intervju med Jon Fosse på Geir Werners blog.

Nytt blad, ny sleppefest

2005-10-18T23:03:00.000+02:00

Summen av det som aldri vart

2005-10-10T09:58:00.000+02:00

Sidan det ikkje skjer så mykje anna spennande her på bloggen for tida, kan eg jo like godt leike lenkeleiken: Meldinga mi av den nye filmen til Jim Jarmusch (Dag og Tid). Det var ein film som var lett å sjå, og lett å skrive om.

Det skulle vel kunne bli høyrt

2005-10-05T15:40:00.000+02:00

... er ei av tydingane/tolkingane av det latinske namnet på poesifestivalen Audiatur. No har nettsidene endeleg blitt oppdaterte.